ศึกษาวิเคราะห์จริยศาสตร์ในการพัฒนาชุมชนจังหวัดภาคเหนือ

  • อุทุมพร เกตุสุนทร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่
  • เยื้อง ปั้นเหน่งเพ็ชร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่
  • ส่งเสริม แสงทอง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
คำสำคัญ: การพัฒนาชุมชน, พุทธจริยศาสตร์, เครือข่ายพระสงฆ์นักพัฒนาชุมชนภาคเหนือ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิด หลักการ และกระบวนการในการพัฒนาชุมชน 2) เพื่อศึกษาแนวคิดจริยศาสตร์ตะวันตกและพุทธจริยศาสตร์ 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์จริยศาสตร์ในการพัฒนาชุมชนจังหวัดภาคเหนือ พบว่า กรณีศึกษาทั้ง 2 แห่ง มีแนวคิดในการทำงานแก้ไขปัญหาชุมชนโดยใช้สถานการณ์ปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชนมาวิเคราะห์ และออกแบบกระบวนการแก้ไขปัญหา ใช้แนวคิดทางพุทธศาสนาเป็นหลัก เป็นการพัฒนาครอบคลุมทุกมิติ ทั้งด้าน กาย วาจา และใจ เป้าหมายสำคัญเพื่อยกระดับจิตใจคนในชุมชนให้หลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งทางกายและทางใจ และการพัฒนาชุมชน ผลลัพธ์ดังกล่าวนั้นเกิดจากแนวคิดความมีคุณค่าภายนอก ในกลุ่มทฤษฎีจริยศาสตร์ที่เน้นพิจารณาผลการกระทำ ประกอบด้วย แนวคิดหลักการสร้างผลลัพธ์อัตนิยม ทฤษฎีนี้พิจารณาความถูกผิดของการกระทำจากผลของการกระทำที่มีต่อตัวผู้กระทำเท่านั้น เช่นการที่พระครูสุจิณนันทกิจ ท่านได้ปลูกป่าด้วยตัวเองเพื่อยันยันแนวคิดให้ชาวบ้านมีความเชื่อ ศรัทธา และปฏิบัติตามเครือข่ายองค์กรศาสนาด้านเอช ไอ วี (HIV) หรือโรคเอดส์ในประเทศไทย เน้นการพัฒนาให้ผู้ติดเชื้อ เอช ไอ วี ลุกขึ้นมาดูแลตนเอง พึ่งตนเองได้ รู้สึกมีคุณค่าในตัวเอง และการพัฒนาชุมชนจังหวัดภาคเหนือ ส่วนแนวคิดของปรัตถนิยม ทฤษฎีนี้พิจารณาความถูกผิดของการกระทำจากผลของการกระทำที่มีต่อทุกคนที่เกี่ยวข้อง ยกเว้นตัวผู้กระทำเอง ลัทธิเห็นแก่ผู้อื่นนี้ เป็นทฤษฎีจริยศาสตร์ที่ถือว่ามนุษย์คือสัตว์ที่จะต้องเสียสละ ซึ่งถือว่ามนุษย์ไม่มีสิทธิที่จะเป็นอยู่เพื่อตัวเขาเอง และการช่วยเหลือผู้อื่นคือความหมายของการมีชีวิตอยู่

บรรณานุกรม

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2534). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ.
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ประภัสสร วศินนิติวงศ์. (2556). จงเป็นนายตัวเองแบบมีสติ. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์เต๋าประยุกต์.

เครือข่ายองค์กรศาสนาด้านเอชวี/เอชในประเทศไทย. (2555). คู่มือโครงการเครือข่ายองค์กรศาสนาด้านเอชไอวี/เอดส์ ในประเทศไทย. ไม่ทราบแหล่ง?.

ทองหล่อ วงษ์ธรรมา. (2554). จริยศาสตร์เบื้องต้น: มนุษย์กับอุดมคติและมาตรการ.กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตว์.

เนื่องน้อย บุญยเนตร. (2537). จริยศาสตร์สภาวะแวดล้อม: โลกทัศน์ในพุทธปรัชญาและปรัชญาตะวันตก.กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬา.

บุญมี แท่นแก้ว. (2545). พุทธปรัชญาเถรวาท. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตว์.

ส. ศิวรักษ์. (2550). คันฉ่องส่องจริยศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ศึกษิตสยาม.

วศิน อินทสระ. (2529). จริยศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์บรรณาคาร.

วศิน อินทสระ. (2549). พุทธจริยศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ธรรมดา.

พระนรินทร์ สีลเตโช (สาไชยันต์). (2560). “การศึกษาวิเคราะห์หน้าที่ในทิศ 6 ตามหลักพุทธปรัชญาเถรวาท”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น.

ณัฐพล โสตถิรัตน์วิโรจน์. (2557). “จริยศาสตร์ของการพัฒนา”. วารสารปัญญาภิวัฒน์. ปีที่ 5 ฉบับที่ 2.

กนกนาถ โพธิ และคณะ. (2550). “รูปแบบและกระบวนการการจัดการชุมชนพึ่งตนเองบ้านม่วงไข่”. รายงานวิจัย. สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย แหล่งที่มา?.

มานิตย์ ประเดิม. (2553). “กระบวนการจัดการเรียนรู้อนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าทามเสียวแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียน

และองค์กรชุมชน กรณีศึกษา โรงเรียนจตุคามพัฒนา ตำบลกู่กาสิงห์ อำเภอเกษตรวิสัย จังหวัดร้อยเอ็ด”. รายงานวิจัย. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย แหล่งที่มา?.

สมจิตรา กิตติมานนท์. (2560) “ศึกษาเรื่อง การศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตามหลักพุทธจริยศาสตร์ ในระดับชุมชนจังหวัดนครสวรรค์”. รายงานวิจัย. แหล่งที่มา?.

พระมหาชัยวุธ โภชนุกูล. (2547). “ศึกษาเรื่องการกระทำเหนือหน้าที่ในทฤษฎีจริยศาสตร์ร่วมสมัย”. รายงานวิจัย. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พัลลภ หารุคำจา. (2561). “การพัฒนาแผนชุมชนพึ่งตนเองเชิงพุทธในจังหวัดลำพูน”. ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทาลัย.

อัลแบร์ กามูส์ เขียน พินิจ รัตนกุล แปล. (2556). ปรัชญาแห่งความไร้เหตุผล. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สามัญชน.
เผยแพร่แล้ว
2021-12-30