บทบาทครูสังคมศึกษากับการสร้างพลเมืองที่ดีในยุคปัญญาประดิษฐ์
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ มุ่งศึกษาบทบาทของครูสังคมศึกษาในการสร้างพลเมืองที่ดีในยุคปัญญาประดิษฐ์ โดยวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงของการศึกษาและสังคมที่ได้รับอิทธิพลจากเทคโนโลยี AI ซึ่งส่งผลต่อวิธีการเรียนรู้ การสื่อสาร การทำงาน การใช้ข้อมูล และการมีส่วนร่วมทางสังคมของผู้เรียน บทความชี้ให้เห็นว่า พลเมืองที่ดีในยุค AI มิได้หมายถึงเพียงผู้ที่ปฏิบัติตามกฎหมายหรืออยู่ร่วมกับผู้อื่นได้เท่านั้น แต่ต้องเป็นผู้ที่มีความรู้ทางสังคม มีคุณธรรม มีความรับผิดชอบ รู้เท่าทันสื่อและเทคโนโลยี สามารถตรวจสอบข้อมูล ตระหนักถึงข้อจำกัดของ AI และใช้เทคโนโลยีอย่างมีจริยธรรม ครูสังคมศึกษาจึงมีบทบาทสำคัญในฐานะผู้ออกแบบการเรียนรู้ ผู้ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ ผู้ปลูกฝังคุณธรรมดิจิทัล และผู้ชี้นำการใช้ AI อย่างรับผิดชอบ แนวทางการจัดการเรียนรู้ควรเน้นการเชื่อมโยงเนื้อหาสังคมศึกษากับสถานการณ์จริง การใช้ปัญหาเป็นฐาน การอภิปรายเชิงประชาธิปไตย การรู้เท่าทันสื่อดิจิทัล และการจัดโครงงานพลเมืองดิจิทัล องค์ความรู้จากบทความสรุปเป็น SCAI Citizenship Learning Model ประกอบด้วย Social Understanding, Critical AI Literacy, AI Ethics และ Civic Participation เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เป็นพลเมืองดีที่มีความรู้ คุณธรรม และสามารถใช้ AI เพื่อสร้างประโยชน์ต่อสังคมอย่างสร้างสรรค์
บรรณานุกรม
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด. https://www.onec.go.th/index.php/book/BookView/1540
Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386693
Miao, F., Holmes, W., Huang, R., & Zhang, H. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. UNESCO. https://doi.org/10.54675/PCSP7350
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/ 10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
OECD. (2019). OECD Learning Compass 2030: A series of concept notes. OECD Future of Education and Skills 2030. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/about/ projects/edu/education-2040/1-1-learning-compass/OECD_Learning_Compass_2030_ Concept_Note_Series.pdf
Phra Athiwat Thammawatsiri, Phisit Kotsupho, Boonchuay Doojai, Phatcharabot Rittem, & Phra Witawat Kochakan. (2025). Creating digital art by AI art generators. Lanna Journal of Buddhist Studies and Cultures, 7(1), 1–14.
Phra Athiwat Thammawatsiri, Phisit Kotsupho, Phatcharabot Rittem, Phra Witawat Kochakan, Taviz Tatnormjit, & Lipikorn Makaew. (2024). The digital arts creation in the modern world’s innovation. Lanna Journal of Buddhist Studies and Cultures, 6(1), 906–926.
Richardson, J., & Milovidov, E. (2019). Digital citizenship education handbook. Council of Europe Publishing. https://rm.coe.int/16809382f9
UNESCO. (2015). Global citizenship education: Topics and learning objectives. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000232993
UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000380455
UNICEF. (2021). Policy guidance on AI for children. UNICEF Office of Global Insight and Policy. https://www.unicef.org/innocenti/media/1341/file/UNICEF-Global-Insight-policy-guidance-AI-children-2.0-2021.pdf
World Economic Forum. (2025). The future of jobs report 2025. World Economic Forum. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/