ความรับผิดชอบต่อสาธารณะและระดับจริยธรรมทางการเมือง: การวิเคราะห์เชิงสถาบันของพรรคประชาชนภายใต้บริบทนิติรัฐไทย (พ.ศ. 2561-2569)

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความรับผิดชอบต่อสาธารณะและระดับจริยธรรมทางการเมืองของพรรคการเมืองในสายอุดมการณ์ “พรรคประชาชน” ภายใต้บริบทนิติรัฐไทยในช่วงปี พ.ศ. 2561–2569 โดยใช้กรอบการวิเคราะห์เชิงสถาบัน (Institutional Analysis) ผนวกกับแนวคิดจริยธรรมทางการเมืองและความรับผิดชอบเชิงประชาธิปไตย การศึกษานี้มุ่งตรวจสอบจริยธรรมทางการเมืองในสามมิติ ได้แก่ (1) ความซื่อสัตย์ต่ออุดมการณ์และความสอดคล้องเชิงนโยบาย (2) การยึดถือหลักนิติธรรม สิทธิมนุษยชน และกระบวนการประชาธิปไตย โดยเฉพาะในสถานการณ์วิกฤต เช่น การยุบพรรคการเมือง และ (3) กลไกความโปร่งใสและการเปิดรับการตรวจสอบจากสาธารณะ ผลการศึกษาพบว่า พรรคการเมืองในสายอุดมการณ์ดังกล่าวมีแนวโน้มยึดมั่นในหลักการของระบอบประชาธิปไตยผ่านการดำเนินกิจกรรมทางการเมืองในกรอบรัฐสภา การรักษาความต่อเนื่องของเจตจำนงประชาชนผ่านโครงสร้างพรรคการเมือง และการใช้สันติวิธีในการจัดการความขัดแย้งทางการเมือง แม้ในบริบทที่เผชิญแรงกดดันจากกลไกทางกฎหมายและโครงสร้างอำนาจ ขณะเดียวกัน พรรคยังให้ความสำคัญกับการเคารพสิทธิเสรีภาพของประชาชนและการส่งเสริมความโปร่งใสเพื่อสร้างความเชื่อมั่นในสถาบันการเมือง บทความนี้ชี้ให้เห็นว่าจริยธรรมทางการเมืองในระดับสถาบันมิได้เป็นเพียงมิติทางคุณค่าเชิงนามธรรม หากแต่เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความชอบธรรมและเสถียรภาพของระบอบประชาธิปไตย โดยเฉพาะในบริบทนิติรัฐไทยที่ยังเผชิญความท้าทายด้านความเชื่อมั่นในสถาบันการเมืองอย่างต่อเนื่อง