ผลกระทบ 3 มิติ: นโยบายเปลี่ยน ส.ป.ก. เป็นโฉนดที่ดิน ของพรรคกล้าธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวทางการดำเนินนโยบายของพรรคกล้าธรรมในการยกระดับสิทธิที่ดินจาก ส.ป.ก. สู่โฉนดที่ดินสมบูรณ์ และประเมินผลกระทบเชิงบูรณาการในมิติเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยใช้กรณีศึกษาพื้นที่อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านกรอบแนวคิดสหวิทยาการที่บูรณาการทฤษฎีสิทธิในทรัพย์สิน ทฤษฎีทุน หลักนิติธรรม และแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า นโยบายดังกล่าวมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนที่ดินจาก “สิทธิทำกิน” ไปสู่ “ทุนทางเศรษฐกิจ” ซึ่งช่วยเพิ่มมูลค่าทรัพย์สินและขยายการเข้าถึงแหล่งทุนของเกษตรกร ส่งผลเชิงบวกต่อเศรษฐกิจฐานราก อย่างไรก็ตาม นโยบายนี้ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงซ้อนในลักษณะ “ดาบสองคม” กล่าวคือ ในมิติสังคมช่วยสร้างความมั่นคงในสิทธิและลดความเหลื่อมล้ำในระดับหนึ่ง แต่ในขณะเดียวกันอาจก่อให้เกิดปัญหาความไม่เป็นธรรมเชิงโครงสร้างและความเสี่ยงด้านจริยธรรมทางกฎหมาย ขณะที่มิติสิ่งแวดล้อมพบว่าการเพิ่มขึ้นของมูลค่าที่ดินมีแนวโน้มเร่งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินไปสู่กิจกรรมเชิงพาณิชย์ ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและความยั่งยืนในระยะยาว